 |
 |
 |
جلوه هنر مسكاري در «منزل»
گفتو گو با حميد متعبد، هنرمند برجسته كار مس
بارها صنايعدستي قلمزني شده از جنس مس را در نقاط مختلف شهر و در اماكن و مغازههاي مختلف ديدهايد و بيشتر از همه ياد شهر اصفهان كه مهد ظهور انواع مختلف صنايع دستي است افتادهايد. اما همين نقوش برجسته مسي، امروزه در طراحي دكوراسيون مدرن نيز مورد استفاده طراحان قرار ميگيرد.
هنرمندان ايراني با استفاده از پيشينه بيش از 2500 سال هنر ايران زمين، سعي در حفظ اصالت و سنتهاي گذشته با رويكردي نو دارند تا ضمن زيباتر شدن فضاي دروني خانه، صميميت خانههاي قديمي را در محيط منازل حفظ كنند.
استفاده از سنگ، چوب، فلز و ... در طراحي داخلي منزل امري اجتنابناپذير است اما چگونگي استفاده و كاربرد به جاي آن، ميتواند يك فضاي ساده را به محيطي دلپذير براي ساكنانش تبديل كند. طرحهاي مختلفي از جنس مس را ميتوان بر روي اشياء گوناگون مانند تابلو، كارت تبريك، جعبههاي تزئيني، جاكفشي، كمد، پارتيشن، ميز، صندلي، شومينه، در، ظروف و ... ديد و در فضاي داخلي منزل به كار برد.
در اين شماره براي آشنا شدن با چگونگي استفاده از فلزات (مسي) در فضاي داخلي منزل به سراغ حميد متعبد، هنرمند برجسته كار مس رفتيم تا ضمن آشنايي هرچه بيشتر با اين هنر، چگونگي استفاده آن را در دكوراسيون داخلي منزل بدانيم.
معمولا چه قشري بيشتر به كار مس و استفاده آن در فضاي داخلي منزلشان علاقه نشان ميدهند؟
كساني كه به خود فلز مس و نقش برجسته علاقه دارند و افرادي كه كلا كارهاي دستي و هنري را ميپسندند، تمايل دارند حضور هنر اصيل ايراني را در فضاي داخلي منزلشان حس كنند. روحي كه هنرمند به آثار بيجان مسين ميدهد، انرژي بينهايتي را براي هميشه در خانه ايجاد ميكند.
استقبال از چه طرحهايي براي داخل فضاي منزل بيشتر است؟
هم طرحهاي مدرن و هم طرحهاي سنتي و اصيل ايراني مورد استقبال است، اما طرحهاي هخامنشي و تختجمشيد طرفداران بيشتري دارد.
فلز مس همچون ديگر فلزات داراي درخشش و جلا است، در حالي كه دكوراسيون داخلي اين روزها به سمت كهنهكاري و استفاده از كارهاي پخته و مات پيش ميرود. شما چگونه طرحهاي مسين را با دكوراسيون داخلي تطبيق ميدهيد؟
براي مات شدن جلاي فلز مس، كمي ماتكننده به كيلر اضافه ميكنيم و با اينكار ميتوانيم از تندي و حالت براقي مس بكاهيم تا تطبيق بيشتري با دكوراسيون داخلي پيدا كند؛ اما گاهي لازم است درخشش مس در فضا جلوه داشته باشد براي همين از مات كننده استفاده نميشود تا تناسبش با فضاي داخلي خانه بر هم نخورد. با توجه به اينكه اثاثيه داخلي منازل ايرانيان معمولا تناليته رنگهاي قهوهاي و سنگين است، ميتوان مس را در دو حالت مات و براق به آساني در دكور خانهها مورد استفاده قرار داد.
براي جلوه بخشي بيشتر به كار، بهتر است مس را با رنگهاي سرد تركيب كنيم يا رنگهاي گرم؟
ويژگي مس اين است كه با هر دو طيف رنگي سرد و گرم، خود را نشان ميدهد؛ بسته به قابليتهاي فضاي موجود، ميتوان تركيب رنگي بديع و زيبايي خلق كرد.
مثلا مس در فضايي كه قبلا در آن از رنگ، كاشي، سنگ و سراميك سرد استفاده شده، خود را بيشتر نشان ميدهد؛ در چنين فضايي پيشنهاد ميشود از كار مس پخته استفاده شود تا جلوه آن سنگين شده و براقي فلز زياد به چشم نيايد.
اگر فضاي موجود داراي رنگهاي گرم بود نيز، ميتوان با كاربرد فلز مس، اين گرما را به نحو مطلوبي هدايت كرد. در فضاهاي گرم استفاده از مس مات يا مات نشده تفاوتي ندارد.
مس، يكي از عناصر طبيعي است كه مانند همه عناصر ديگر، انرژيهاي مثبتي در فضا از خود ساطع ميكند، تا چه حد ورود اين فلز به فضاي داخلي منزل در جريان انرژي موثر است؟
با توجه به اينكه معمولا داخل خانههاي ايراني با رنگهاي از پيش تعيين شده سرد مثل سفيد، خاكستري و ... طراحي ميشود، ورود يك شيء طبيعي كه با آتش پخته ميشود و از قدرتمندترين عناصر طبيعي است، ميتواند انرژي مثبت و گرمي را وارد فضاي داخلي كند و فضاي سرد قبلي را بشكند. همين امر به مرور زمان باعث جريان انرژيهاي مثبت در فضا ميشود؛ نگاه كردن و لمس كردن اين فلز، پس از مدتي آرامش نرم و سبكي را در داخل خانه حكمفرما ميكند و تعادل زندگي روزمره را بالا ميبرد.
امروزه به اين نتيجه رسيدهاند كه استفاده از عناصر گذشته و قديمي در بهبود شرايط جسمي و روحي بيش از هر چيزي ميتواند موثر باشد و چه نكتهاي مهمتر از "منزل" كه همه ما مدت زيادي را در آن سپري ميكنيم و آن را محلي براي بازيابي انرژي از دست رفته و مامني براي آرامش ميدانيم.
آيا مس در تمامي مكانها و فضاهاي داخلي قابل استفاده است؟
هنر مسكاري در تمامي قسمتهاي خانه قابل استفاده است؛ اما آن را براي داخل آشپزخانه پيشنهاد نميكنم زيرا همانطور كه ميدانيد، وجود چربي، بخار و ... خيلي زود جلوه كار را ميگيرد. اما براي فضاي بيروني مثل ستون، سرستون و ديگر قسمتهاي داخلي آشپزخانههاي آُپن مناسب است.
آيا كسي كه اين طرحها را در لابي هتل يا منزلش استفاده ميكند باز هم به دنبال همان جريان مثبت انرژي است؟
افراد علاوه بر درنظر گرفتن حضور انرژي به دنبال ماندگاري يك اثر هنري و بالا بردن ارزش بصري براي مدتهاي زياد هستند. استفاده از نقش برجسته مس در يك بنا و ساختمان به عظمت آن بنا ميافزايد و حس ثبات و قدرت را منتقل ميكند، به همين دليل مخاطبين اين قشر معمولا سعي دارند اين ويژگي دروني خود را در بنايشان نشان دهند.
برخي معتقدند فلزات به دليل سنگيني حجم و رنگ، فضا را گرفته ميكنند، با اين وصف، آيا ميتوان در خانههاي كوچك با متراژهاي پايين هم از تزئينات مسي استفاده كرد؟
اگر احساس شود كه استفاده بيش از حد از مس، فضا را كمي سنگين ميكند، سعي ميكنيم اين فلز را با عناصر ديگري نظير آينه تلفيق كنيم. تركيب آينه و مس يك هارموني زيبا به وجود ميآورد؛ زيرا با استفاده از آينه فضا كمي بزرگتر نشان داده ميشود.
پس شما از تركيبات ديگر هم در كنار مس براي زيباتر شدن دكوراسيون بهره ميگيريد؛ چه تنوع ديگري در اين زمينه داريد؟
براي مثال از تكههاي پارچه پرده يا مبل براي روي پاراوان (پارتيشن) استفاده ميشود؛ به اين ترتيب كه ابتدا اين تكهها را ميچسبانيم، سپس جاهاي خالي را با مس پر ميكنيم. با اين كار هارموني وسايل با هم زيادتر ميشود و تنها يك وسيله از جنس مس نقش برجسته به اثاثيه اضافه نميشود، بلكه گويا بخش جداماندهاي از عناصر و تركيبات ضروري دكوراسيون به جمع آن فضا اضافه ميشود.
البته از انواع تركيب ميتوان در اين هنر استفاده كرد كه بستگي به سليقه و ذوق هنرمند و مخاطب دارد. مثلا با آينهكاري و كاشيكاري روي بعضي از بخشها و پركردن آن با مس نقش برجسته، هر بار اثري جديد پديد ميآيد.
دوام و ماندگاري مس در حالت عادي چگونه است و براي شستشوي سطوح مسي بايد از چه روشي استفاده كرد؟
جلاي مس در تهران بيش از يك دهه دوام دارد البته با استفاده از پوشش مجدد كيلر ميتوان آن را براي مدت طولانيتري بيمه كرد. اين دوام در نقاط مختلف با درجه رطوبتهاي متفاوت فرق دارد؛ مثلا مس در شمال كشور گرايش بيشتر و سريعتري به سياه شدن دارد اما با استفاده از كيلر با مقدار بيشتر، باز هم ميتوان مس را مقاوم و استفاده از آن را در خطههاي رطوبت خيز بيشتر كرد. براي تميز كردن مس پخته شده و كيلر زده شده نيز، ميتوان از دستمال خشك يا مرطوب و حتي مواد شوينده استفاده كرد.
لطفا چگونگي شكلگيري يك نقش روي مس را نيز شرح دهيد؟
ابتدا طرح اوليه آن كه با مداد كار شده است، با كاربن بر روي مس منتقل ميشود؛ كه نقشه اصلي و اتود اوليه كار خواهد بود. سپس با استفاده از ابزار مخصوص اين كار كه قلم و چكش است، قسمتهايي كه در طرح اوليه مشخص شده را برجسته كرده يا فرورفتگي در آن ايجاد ميكنند. بعد از آنكه نقش برجسته درآورده شد، پختهكاري ميشود و سپس با رنگ مخصوصي كه از تركيبي خاص ساخته شده نقاشي لازم روي اثر اجرا ميشود. در ادامه براي محافظت از رنگ و مقاوم سازي بيشتر آن كه مخصوص و كاملا ابداعي است، روي رنگ كيلر زده ميشود. تفاوت اين روش با سبك اصفهان، اين است كه در قلمزني سبك اصفهان ديگر از كيلر براي مقاوم سازي نسبت به رطوبت استفاده نميشود بنابراين مس سياه ميشود كه البته آن هم سبك خاصي است و طرفداران خود را دارد.
