 |
 |
 |
مربعشناسي در طراحي فضا
مربع
يكي از اشكال ساده و اصلي، شكل مربع است كه فرمهاي مربع، مربع مستطيل، مكعب و تركيبات حاصل از چرخش و تغيير شكل مربع را شامل ميشود
• از ديدگاه هندسي، مربع شكلي است با چهار ضلع و چهار زاويه مساوي كه هيچ يك بر ديگري برتري ندارد و داراي جهت مشخصي است.
• مربع شكلي ايستاست كه از دو خط افقي به مفهوم سكون و آرامش و عمودي به مفهوم متعادل و ايستايي تشكيل شده است.
• حس سنگين ثبات در اين شكل به ظاهر خنثي كاملاً مشهود است؛ مثل تكهاي از سنگ يا صخره كه قابليت لغزش و چرخش را بر روي زمين ندارد. اگر فرمي با اين شكل و با ارزش رنگي تيره داشته باشيم مثل يك ميز مربع كوتاه سياه- آنگاه اين سكون و ثبات و حتي سكوت و بداخلاقي را در فضا مشاهده خواهيم كرد.
• به غير از فرمهاي وسائلي كه در فضا ميبينيم، خود معماري فضا هم ميتواند مربع يا مربعمستطيل گونه باشد كه در نوع دوم، به دليل يك اندازه نبودن ضلعها، هيجان و تحرك بيشتري را شاهد هستيم. اتاقهاي مستطيل شكل، از نوع مربع شكل آن معمولتر و براي چيدمان وسائل مناسبترند و محدوديتهاي سطوح مربعي را ندارند.
• مربع نشاندهنده عدد چهار نيز هست و اين عدد در فرهنگها و مذاهب مختلف ارزش نمادين مخصوصي دارد. مثلاً چهار جهت آسمان، چهارپره بودن صليب، اناجيل اربعه در مسيحيت، كعبه يا نقش چليپا در هنر و معماري ايران يا چهار فصل درتمام فرهنگها؛ ازاين رو در معماري بناهاي مذهبي در غرب و آتشكدهها در ايران از اين شكل در فرم پلان بنا استفاده شده است.
هنوز هم شكلهاي مستطيلي و مشتقات مربع، در معماري و معماري داخلي معيار هستند.
هنوز هم شكلهاي مستطيلي و مشتقات مربع، در معماري و معماري داخلي معيار هستند.
• به دليل راحتي اندازهگيري، ترسيم، ايجاد و بازسازي فرمهايي با گوشههاي قائمه و راحتي جفت شدن اتصالات، اكثر مصالح ساختماني به اين فرم ساخته ميشوند.
به عنوان مثال، جداكنندههاي فضاي داخلي از قبيل دراي وال (Dry Walls)، پارتيشنها (Partitions) و پانلها (Panells) كه معمولاً استراكچر راست گوشهاي دارند. • در چيدمان مدرن سبك خاور دور، مينيماليسم (كمينه گرا) و كنستروكيتويسم (سازهگرايي)، اين ساختارهاي عمودي – افقي هستند كه نظم پنهاني را در كف، پنجره، ميز، نشستگاه ها، زيراندازها، تابلوها و گاه فرمهاي تزئيني كوچك مثل گلدانها نمايان ميسازند، كه به حس آرامش محيط بسيار كمك ميكند.
• به غير از فرمهاي فيزيكي و بصري، مربعها ميتوانند به عنوان مسير كولاسيون (مسيرهاي تردد) عمل كنند. مثلاً وقتي افراد براي جابه جايي مجبور به دور زدن گوشههاي تيز ميزها باشند، مسير تردد افراد به مسيري صاف و عمود بر هم تبديل ميشود. جداي از خصوصيات مثبت فرمهاي مربع، طراحان ترجيح ميدهند اين مسيرهاي تردد را به مسيري با نرمش و انحنا تبديل كنند.
• البته انتخاب فرم مربع به صورت باز و تحت تأثير عوامل مختلفي چون: فيزيك ساختمان، حال و هواي ساكنين فضا و سبك چيدمان است و استفاده هوشمند از اين فرم پايه در فضاي داخلي، ميتواند محيطي ساده همراه با صراحت در طراحي را براي استفادهگران به ارمغان آورد.
