برای احداث یک ساختمان مراحل اجرای پی، اسکلت، سقف و... با دقت تمام و یکی پس از دیگری از روی نقشه ساختمان انجام مي‌شود؛ برای به وجود آوردن فضای داخلی مناسب نیز باید ابتدا مراحل اصلی کار را مشخص كرد و به صورت برنامه‌ریزی شده گام برداشت. متخصصان و طراحان برای طراحی یک فضای داخلی از ابتدا، خواه محیط زندگی یا کار باشد و خواه یک ساختمان تازه تاسیس یا قديمي، با اصولی مهم پیش می‌روند. اگر مي‌خواهيد تغییراتی در محیط کار یا منزل خود ايجاد كنيد، می‌توانید با مطالعه اصول زير و به کارگیری آن‌ها تغييرات موردنظر را اعمال كنيد.

•    تهیه نقشه یا پلان اندازه‌گیری شده محیط

در نخستین گام برای طراحی یک فضا یا محیط، باید نقشه معماری آن را تهیه كرد. با این کار مساحت و شکل کلی فضای موردنظر مشخص می‌شود و می‌توان ابعاد وسایل، چیدمان، سیرکولاسیون (گردش، رفت و آمد) محیطی، میزان نور و... را با توجه به نقشه مشخص كرد. اگر امکان دسترسی به پلان اصلی محل موردنظر برای‌تان وجود ندارد جای نگرانی نیست، می‌توانید به راحتی و به صورت دستي، نقشه معماری محل را تهیه كنيد و اقدامات لازم را بر روی آن انجام دهید.

با استفاده از یک متر، از یک گوشه فضا شروع به اندازه‌گیری محيط كنيد و به سمت مقابل آن پیش بروید. توجه داشته باشید که در طی اندازه‌گیری دیوار یا کف، باید اندازه پنجره، ستون، کمد دیواری، شومینه، پله و هر چیز دیگری که سر راه‌تان قرار دارد را یادداشت كنيد. به این ترتیب هر ضلع اتاق را که اندازه گرفتيد به کمک یک خط‌کش ساده، خطی متناسب با آن بر روی صفحه بكشيد و اندازه‌اش را نیز در کنارش قید کنید. اگر اندازه رادیاتور، پنجره، ستون و... را به دست آورده‌اید آن را با زدن یک علامت، در محل خود روی خطی که رسم كرده‌اید نشانه و اندازه‌گذاری کنید. به همین ترتیب در طول فضا پیش برويد و اضلاع دیگر نقشه را تهیه كنيد. در پایان وقتی به نقطه ابتدای اندازه‌گیری بازگشتید، یک نقشه ساده از محل موردنظرتان به‌دست آورده‌اید.

توجه كنيد نقشه‌ای را که متخصصان طراحی داخلی تهیه می‌كنند، جزئیات و اطلاعات زيادتري دارد مثل ارتفاع پنجره و رادیاتور، مقاطع مختلف ساختمان، باربر یا کاذب بودن دیوارها، محل قرارگیری ستون‌ها در دیوار، محل عبور سیم‌های برق یا لوله‌های آب و گاز، جهت باز شدن درها، شمال و جنوب ساختمان و... . اما برای تغییر دکوراسیون توسط افراد مبتدی، نقشه‌ توضيح داده شده براي كارتان کافیست.

پس از ترسیم نقشه محيط، بهتر است چند کپی از آن تهیه کنید تا برای مراحل بعد، نقشه آماده را در اختیار داشته باشید.

•    اندازه‌گیری وسایل در دکوراسیون جدید

اگر مبلمان، قفسه، تخت‌خواب، میز و... را برای دکوراسیون جدید در نظر گرفته‌اید بهتر است به صورت شماتیک یک مربع یا دایره را متناسب با فرم‌شان روی کاغذ رسم كنيد و بعد اضلاع آن‌ها را اندازه‌ بگيريد و روی شکل منتقل كنيد. به این ترتیب اگر زمانی بخواهید بدانید که مثلا ابعاد میز کارتان برای قرارگیری در محل خاصی مناسب است یا نه، دیگر نیازی نیست آن را با زحمت زياد جا‌به‌جا كنيد و نتیجه را ببينيد، بلکه کافی‌ست ابعاد فضای موردنظر را از روی نقشه بدانيد و بعد آن را با اندازه میز کارتان مقایسه کنید.

به این ترتیب می‌توانید با مقایسه ابعاد فضاها و وسایل، مکان مناسب را از نظر اندازه برای هر وسیله مشخص كنيد. در ضمن اگر می‌خواهید وسيله‌اي بخريد، با دانستن ابعاد فضاها مي توانيد اين كار را با اگاهی بیشتری انجام دهيد.

•    چیدمان وسایل در محیط

حال زمان جای‌گذاری و چیدمان وسایل در محیط است. قبل از انجام این کار، نگاه دقیقی به نقشه محیط بیاندازید و سعی کنید نقاط مناسب را برای وسایلی که اندازه‌ گرفته‌ايد، بیابید. به این ترتیب با رعایت ملاحظات علمی و سلایق شخصی، چیدمانی از وسایل را در ذهن خود تجسم و بعد روی نقشه‌ها به طور جداگانه رسم کنید، یعنی هر چیدمان بر روی یک نقشه مجزا. پس از آن، بر روی هر نقشه چیدمان، تغییراتی را که لازم است اعمال كنيد تا سرانجام یک ترکیب رضایت‌بخش حاصل شود.

متخصصان، این مرحله را با مدل‌سازی فضا و وسایل آن و نرم‌افزارهای کامپیوتری انجام داده، چیدمان‌های مجازی مختلفی را در محیط  بررسی و سپس بهترین چیدمان را در فضای حقیقی اجرا می‌كنند.

نكته مهم اينكه، پیش از اجرای چیدمان در فضای حقیقی، دو عامل مهم «سیرکولاسیون» و «نور محیط» را مي‌بايست در نظر بگیرید.

بررسی سیرکولاسیون در محیط

برای بررسی سیرکولاسیون در محیط، کافی‌ست تصور کنید برای رسیدن به یک وسیله مانند میز، یخچال، مبلمان و... باید چه مسافتی را از محل ورودی فضا به سمت وسیله موردنظر طی کنید. سپس راه بازگشت و خروج از محیط را نیز بررسی کنید. توجه داشته باشيد که مسیر بازگشت به استثناء فضاهایی که درهای ورود و خروج جداگانه دارند، در باقی موارد با مسیر رفت یکی است.

می‌توانید در نقشه‌های کپی شده‌تان، این مسیرها را با فلش‌های ساده‌ای مشخص كنيد. پس از بررسی سیرکولاسیون تک تک وسایل، به بررسی سیرکولاسیون ترکیبی بپردازید؛ مثلا در نقشه‌تان مشخص کنید که اگر بخواهید از در ورودی به سمت میز مطالعه برويد و سپس به کمد مراجعه کنید و در آخر از محیط خارج شوید چه مسیری طی می‌شود.

اگرچه این مرحله کمی وقت‌گیر است اما به راحتی مشکلات چیدمان را نشان می‌دهد، مثلا اگر فضای عبور میان دو وسیله را مسدود کرده‌اید یا برای استفاده از وسیله‌ای فضای موردنیاز را در نظر نگرفته‌اید، می‌توانید به راحتی و پیش از اجرا آن را تصحیح كنيد.

بررسی نیازهای نوری در محیط

حالا به نقشه نهایی و اصلاح شده چیدمان خود دقت کنید. سعی کنید با بررسی فعالیت‌هایی که قرار است در محیط انجام شود، نیازهای نوری آن را نیز مشخص کنید. برای مثال در نظر بگيريد در چه مکان‌هایی نیاز بیشتری به نور احساس می‌شود و چراغ‌های مطالعه و آباژورها باید در کجا قرار بگیرند.

فعالیت‌های مختلف نیازهای نوری متفاوتی را مي‌طلبد پس باید در نظر گرفت آیا منابع نوری در همه جا به طور مناسب قرار گرفته‌اند یا باید در آن‌ها تغییراتی اعمال کرد.

اگرچه سیم‌کشی‌های برق یک ساختمان از پیش تعیین شده و محل قرارگیری منابع نوری نیز از قبل در نظر گرفته شده‌اند، اما می‌توانید با تعویض یا ترکیب لامپ‌های نقطه‌ای، هالوژن‌ها و... مشکلات روشنایی محیط را برطرف کنید.

گاهی لازم است برای اتاق کار، نورپردازی‌های سقفی بیشتری در نظر گرفته شود یا برای نورپردازی بر روی تابلوها از هالوژن استفاده كنيد، در اين صورت مي‌توانید از یک برق‌کار برای سیم‌کشی‌های موردنظر کمک بگیرید. فقط در نظر داشته باشید که میزان نور با میزان فعالیتی که در نظر دارید هماهنگ باشد، در غیر این صورت اختلالات بینایی ایجاد مي‌كند و برای چشم خسته‌کننده خواهند بود.

اكنون كه با مراحل اساسی طراحی داخلی آشنا شدید، می‌توانید با برنامه‌ای دقیق و گام‌هایی منظم، برای اجرای ایده‌های خود در محیط  موردنظرتان اقدام کنید.

يك ایده

تمرین چیدمان «از کوچک به بزرگ»

اگر می‌خواهید در محیط زندگی یا کار خود تغییراتی ایجاد كنيد و نمی‌دانید از کجا و چگونه شروع کنید، ایده این شماره به شما کمک خواهد كرد.

در نظر داشته باشید اگر مایلید برای ایجاد تغییرات موردنظرتان، وقت کافی صرف كنيد و یک کار اصولی انجام دهید، می‌توانید مطابق مطلب آموزشی شرح داده شده عمل كنيد و گام به گام با آن پیش بروید. اما اگر برای شروع کار و تمرین می‌خواهید وقت کمتری صرف کنید، پیشنهاد مي‌كنيم از تغییرات کوچک‌تر شروع و سپس به ایجاد تغییرات بزرگ‌تر بپردازید؛ زيرا گاهی یک تغیير کوچک و پیش پا افتاده هم می‌تواند تحول زیادی در محیط به وجود آورد؛ ضمن اينكه اگر نتیجه مطلوبی حاصل نشد، مشکل چندانی به وجود نخواهد آمد.

برای مثال می‌توانید به جابه‌جايي بپردازيد و وسایل اتاق خواب، نشیمن، آشپزخانه و چیدمان اشیاء روی میز یا داخل کمدها را تغییر دهید. البته حتما این نکته را در نظر داشته باشید که برای این کار فقط زیبایی یا ترکیب‌بندی ظاهری اشیاء کافی نیست، بلکه کاربرد تک تک وسایل، فضای موردنیاز برای استفاده از آنها و... را نیز در نظر داشته باشید. این یک تمرین بسیار ساده، اما مفید است.

اگر در فضای کوچک داخل کمد، کشو یا روی میز کارتان، نتوانستيد برای زیباتر شدن و استفاده راحت‌تر از وسایل موجود در فضا، به یک چیدمان منطقی و صحیح دست یابید، مطمئنا در موارد بزرگ‌تر مثلا تغییر دکوراسیون اتاق خواب یا نشیمن نیز با مشکلات زیادی روبه‌رو خواهید بود و بايد برای رفع این مشکل اطلاعات‌تان را بالا برده یا از متخصصان این رشته کمک بگیرید. اما اگر به یک چیدمان منطقی و حساب شده رسیدید و پس از مدتی، شلوغی و سردرگمی در آن فضای کوچک جای خود را به زیبایی و راحتی داد، می‌توانید با اعتماد به نفس بیشتری به ایجاد تغییرات بزرگ‌تر بپردازید.