نمادهاي نوين معماري شكل‌دهنده بخشي از هويت كالبدي و آشكار شهرها به شمار مي‌روند. شهر تهران از ديرباز داراي نشانه‌هاي شهري گوناگوني بوده است. در اين بين، بنايي همچون ميدان آزادي به عنوان دروازه ورودي غربي تهران در سه دهه اخير با توجه به تغييرات فرهنگي و توانايي مهندسي دهه‌هاي اخير در ايران و به ويژه شهر تهران، نياز به حضور نمادهاي برتر كه دربرگيرنده هويت جديد مهندسي و فناوري كشور باشد ضروري به نظر مي‌رسد. در امتداد اين تفكر قامت برافراشته برجي بلند كه عظمت معماري ايراني را تداعي نمايد، تجلي پيدا نمود و ميلاد يك بناي باشكوه را رقم زد. برج ميلاد به عنوان چهارمين برج بلند مخابراتي تلويزيوني جهان در بالاي تپه كوي نصر اكنون به عنوان نمادي جديد براي شهر رو به توسعه تهران در همه جهات سياسي، فرهنگي و اجتماعي خود را مطرح نموده است. برج ميلاد به عنوان بنايي شاخص از مجموعه‌اي است كه با هدف توسعه ارتباطات و پردازش اطلاعات از نوع جديد و روزآمد ايجاد شده است. نگاهي به ساير برج‌هاي مشابه در جهان، برج ميلاد را اثري متفاوت معرفي مي‌نمايد گرچه بار ارزشي اين تفاوت را، گذر زمان، نحوه اقبال و مواجهه آيندگان ارزيابي خواهد نمود.

توضيحات عمومي پروژه

برج ميلاد بخشي از پروژه مركز ارتباطات بين‌المللي تهران است كه در جهت تسهيل ارتباطات مخابراتي و تلويزيوني تهران و همسو با ايجاد يك مركز ويژه فن‌آوري ارتباطات تلاش مي‌نمايد در كنار فضاهاي اقامتي و تالارهاي همايش، بخشي از رونق اقتصادي و فن‌آوري ارتباطي را رقم زند. اين برج به عنوان شاخص‌ترين نماد اين مركز با گردآوري مجموعه‌اي از كاربري‌هاي مرتبط با فعاليتش در اطراف خود زمينه‌هاي اعتلاي فن‌آوري اطلاعات را فراهم مي‌سازد مجموعه‌اي از فضاهاي اداري و تجاري سطح بالا به همراه فضاهاي اقامتي هتل و مراكز همايش، همگي در ايجاد مركز ارتباطات بين‌المللي تهران سهيم بوده و مجموعه‌اي كامل را شكل مي‌دهد.

مشخصات كلي بنا

بناي برج ميلاد با 435 متر ارتفاع متشكل از 4 بخش اصلي شامل ساختمان ورودي برج (لابي)، شافت يا پايه اصلي برج، ساختمان رأس برج و دكل آنتن مي‌باشد. ساختمان لابي با 28 متر ارتفاع و حدود 20000 مترمربع شامل فضاهاي انتظار و سوار شدن به آسانسورها، فضاي اداري و راهبردي برج و فضاهاي تجاري مي‌باشد شافت برج محل عبور آسانسورهاي اصلي و تاسيسات برج است و تا تراز 240 متري برج امتداد يافته است. ساختمان رأس با مساحتي در حدود 14000 مترمربع شامل فضاهايي همچون سكوهاي ديد سربسته و سرباز، رستوران‌هاي ويژه و گردان، گالري هنري، طبقات مخابراتي تلويزيوني، طبقات تاسيساتي، طبقه امن از آتش و گنبد آسمان است. قطر ساختمان رأس در بيشترين قسمت به 60 متر مي‌رسد و از تراز 240 تا 435 متري واقع شده است. دكل برج نيز از تراز 315 تا 345 متري به طول 120 متر امتداد مي‌يابد.

كاربري‌هاي پروژه

كاربري‌هاي اصلي برج ميلاد مخابراتي تلويزيوني بوده و علاوه بر آن براي جلب گردشگران داراي امكانات رفاهي و گردشگري مناسبي در خور اين بناي ملي است. مجموعه‌اي تجاري با امكانات گسترده در ساختمان لابي، طبقات سكوي ديد به همراه تريا و گالري هنري و رستوران گردان در سطح و درجه ممتاز و همچنين سكوي ديد رو باز با امكان تماشاي شهر در فضاي باز، گنبد آسمان به عنوان موزه نجوم و ساير امكانات رصد و ... از جمله امكانات جنبي طبقات رأس اين برج است.

هويت ملي و شهري

مكان‌يابي برج ميلاد با توجه به تحقيقات انجام شده در 21 نقطه پيشنهادي در تهران سبب شكل‌گيري اين نماد در يكي از شاخص‌ترين نقاط شهري گرديده است. جانمايي بر روي تپه‌اي مرتفع در تهران علاوه بر افزايش عظمت و پوشش مناسب مخابراتي تلويزيوني برج سبب رويت مناسب آن از نقاط مختلف شهر از جمله از مبادي ورودي غربي و حتي جنوبي تهران گرديده است. بدون شك قامت برافراشته برج ميلاد با پس‌زمينه‌اي از كوه‌هاي البرز نمادي با شكوه و عظيم براي تهران است.

از آنجا كه بناي اين برج در بستر فرهنگ ايراني اسلامي شكل گرفته است بازگشت و اشاره به استعارات و الهامات از اين خاستگاه در تلقي مفاهيم و معاني مستتر در هويت معماري نيازمند حفظ آميختگي و پيوندي مستحكم با پيشينه بستر اين فرهنگ است. از اين دست مي‌توان به بازه گسترده‌اي از تركيب سازه و معماري، بهره‌گيري از فرم‌هاي هندسي و تلفيق سنت و فن‌آوري در تبديل فرم‌هاي سازه‌اي به يكديگر، تمركز بر مفاهيمي نظير مركز‌گرايي و تقارن و ... تا تركيب لطافت آب و نور در آن اشاره كرد.

هرچند هندسه و پيروي از خطوط و نقوش هندسي ايراني اسلامي به تنهايي مي‌تواند محمل تعابير و مفاهيم وحدت و تلميح اشاره به فرهنگ و هويت ماناي آن باشد، اما بهره‌گيري از عناصر و تجديد تجربه مفاهيم عميق گرچه در قالب فضا و در مسير روزآمد فناوري رخ دهد، معاني و تجربه فضايي ارزشمند را در اين بنا به يادگار خواهد گذاشت. اين تلميح از جزييات تا كليت و از نقش تا سازه بازگو كننده مفاهيم هويت است.
تاكيد بر اين نكته را ضرورت مي‌داند كه بنا به تعريف تعاريف اوليه و بنيادي، معماري متناسب محصولي است كه از بيهوده واري پرهيز كرده، در بستر زماني روزآمد بوده و به لحاظ فناوري در شكلي بهينه قرار گيرد.

فناوري و پايداري

با توجه به امكان بهره‌گيري از فناوري‌هاي پيش‌رفته، برج ميلاد با استفاده از آخرين روش‌هاي ساخت در بخش‌هاي معماري، سازه‌اي و تاسيساتي طراحي و اجرا شده است و توجه ويژه به برترين فناوري‌هاي سازه‌اي در زمينه بتن، فولاد و ساخت، توجه به معماري پايدار در طراحي معماير و انتخاب مصالح و بكارگيري بالاترين استانداردهاي آسايش در طراحي تاسيساتي پروژه‌ها، از نشانه‌هاي فناوري پيشرفته ساختبرج ميلاد است كه با توجه به بهره‌گيري حداكثر ممكن از توان فني و مهندسي كشور شكل گرفته است. استفاده از فناوري‌هايي همچون قالب لغزنده، روش‌هاي بالابري سنگين، بهره‌گيري از فناوري پس كشيدگي بتن و ساخت يكي از زيباترين نمادهاي شيشه‌اي در ارتفاع بالاي200 متري از جمله اين توان فني و مهندسي است.

مفاهيم طرح معماري برج

معماري بناي برج با الهام از ميل‌ها و مناره‌هاي باستاني ايران و هندسه‌اي برگرفته از نقوش و فضاهاي معماري ناب ايراني و با توجه به مفاهيم عميق دروني معماري سنتي شكل گرفته است. نگين مرصع بناي رأس برج همچون جواهري تراش داده شده در دل آسمان مي‌درخشد و مجموعه برج و تختگاه اطراف آن را بستري براي درخشش اين نگين، جلوه‌گر شده است.

معماري داخلي برج نيز با تاثيرپذيري از نقش و نگار هندسه ايراني، داراي جلوه‌هاي بديعي از يك فضاي مجلل و زيباست كه معرف هويت و شكوه بناي برج است.

سواي از مفاهيم فوق كه در شكل‌گيري كلي معماري برج ميلاد مطمع نظر قرار داشته است در معماري داخلي و تزيينات وابسته به آن نيز سعي در ايجاد فضايي واجد هويت شده است و اين مهم را با استفاده از نقوش هندسه ايراني- اسلامي در اجزا و عناصر معماري داخلي، مبلمان و تزيينات وابسته ايجاد نموده است.

به طوري كه به عنوان مصاديقي از اين تلاش مي‌توان به تزيينات ديواره‌ها كه با دعوت از هنرمندان معاصر با سابقه آشنايي با هنرهاي سنتي، انجام پذيرفته است اشاره كرد. اين امر حتي در مقياس پوشش‌هايي نظير كف‌پوش‌ها، پارچه‌ها و پرده‌ها و ... نيز در طرح و نقش و رنگ رعايت شده است.

معماري داخلي برج

معماري داخلي برج داراي دو بخش اصلي است كه يكي مربوط به ساختمان لابي برج بوده و به شكل فضاي عمومي با جلوه‌اي از نورپردازي خاص، تلاش در معرفي عظمت و شكوه معماري برج دارد در اين ساختمان بازديدكننده با رويت امتداد شافت بتني علاوه بر حس عظمت آن با آبنما و جلوه‌اي از نور طبيعي كه از بالاي بام لابي مي‌تابد فضاي دلپذيري را تجربه مي‌نمايد. رنگ‌هاي ايراني حاكم بر فضا در كنار سقف طبقه سوم فضايي باشكوه كه بيانگر عظمت برج مي‌باشد به بيننده القا مي‌كند. بخش ديگر فضاي طبقات رأس برج است كه بيننده با وارد شدن به فضايي با مقياس كوچكترنسبت به ساختمان لابي گرمي و لطافت معماري ايراني را از نقش سقف‌هاي كاذب و رنگ‌بندي فضا تجربه مي‌كند. همچنين بازديد كننده علاوه بر ديدن نمادهاي مختلفي از معماري ايراني كه در ظاهر فضا نمايان است مي‌تواند با مفاهيم معماري ايراني از جمله تقسيم‌بندي و حريم فضايي مرتبط با آن آشنا شود. مبلمان تمامي فضاها نيز با توجه به عملكرد هر فضا يادآور مفاهيمي مرتبط با همان فضا مي‌باشد و به شكلي كاملا منحصر به فرد طراحي شده است.

به طور كلي معماري داخلي برج تلاش دارد تا خاطره يك معماري اصيل ايراني و اسلامي را در ذهن بازديدكننده به يادگار گذارد.

ايجاد موزه تهران

ايجاد موزه تهران با نگرشي جديد به مفهوم موزه‌داري و به منظور معرفي تهران به عنوان يكي از حوزه‌هاي اصلي تمدن ايراني نيز به عنوان يكي از جدي‌ترين اقدامات در راستاي برآوردن اين نياز و هدف است. از اين رو فضاي گسترده‌اي در طبقات سازه در رأس به موزه معرفي تهران اختصاص يافته است. در اين فضا كه پيش‌بيني امكانات گوناگون ارايه تصويري، نمايشي، ويديويي و ...شده است نه تنها اسناد تاريخي تهران معرفي مي‌گردد بلكه تهران را به عنوان مركز بسياري از تحولات اجتماعي در سده اخير معرفي و ارايه مي‌نمايد. اين فضا با فرض آنكه ساليان چندين بار تغيير مي‌يابد و با چيدمان‌هاي مختلف، موزه‌اي پويا ايجاد مي‌كند. ارايه تصاوير تحولات و يا نمايش فيلم‌هاي مختلف و عرضه آثار تاريخي چند هزار ساله تهران در برنامه‌ريزي استفاده از اين فضا مطرح و ملاحظه شده است.

از آنجا كه برج ميلاد به عنوان اثري شاخص در معماري، محصولي فرهنگي است به بستر زماني و مكاني تلقي مي‌شود بنابراين دستيابي به اهداف فوق نيازمند گذشت زمان كافي و ثانيا تخصيص منابع لازم است، اين امر عظيمي جمعي را در حوزه مديريت شهري طلب مي‌نمايد. آنچه مسلم است برج ميلاد هم اكنون نيز به عنوان بنايي شاخص و مورد استقبال عمومي مطرح گشته و نموديافته است.